Strona główna > Bez kategorii > Mord profesorów lwowskich

Mord profesorów lwowskich

źródło: http://www.prawy.pl

Napis brzmi: śmierć Lachom

4 lipca 1941 r. Niemcy na podstawie list przygotowanych przez Ukraińców rozstrzelali kwiat inteligencji polskiej we Lwowie. Zginął m.in. prof. Kazimierz Bartel – były premier RP i 21 profesorów oraz ich bliscy. W 2009 r. Ukraińcy zbezcześcili pomnik ich pamięci i namalowali na nim swastykę.

Po okupacji całości terytorium II Rzeczypospolitej przez Wehrmacht i Armię Czerwoną i ustaleniu we wrześniu 1939 r. granicy niemiecko-sowieckiej na okupowanym terytorium Polski, III Rzesza i ZSRR przystąpiły do realizacji swoich planów na okupowanym terytorium II Rzeczypospolitej.

W drugiej połowie września 1939 r. władze radzieckie podjęły akcję uruchomienia wszystkich szkół wyższych we Lwowie, lecz w zmodyfikowanej formie, już jako uczelnie ukraińskie. Zreorganizowano wszystkie uczelnie, zamknięto katedry i szkoły wyższe o charakterze teologicznym. Rektorami zostali Rosjanie bądź Ukraińcy.

Mimo sowieckiej okupacji, polscy profesorowie i pracownicy niższego szczebla stanowili na lwowskich uczelniach liczną grupę naukowców dominującą liczebnie nad Ukraińcami i Żydami.

Zupełnie odmienną od sowieckiej koncepcję wobec szkolnictwa polskiego i ukraińskiego miała III Rzesza, która dawała pozycję uprzywilejowaną ludności ukraińskiej Generalnego Gubernatorstwa w stosunku do Polaków. W czerwcu 1941 r. utworzonych zostało m.in. 12 nowych ukraińskich szkół gimnazjalnych w nowo utworzonym Dystrykcie Galicja, ponadto umożliwiono Ukraińcom kontynuowanie nauki na poziomie szkół wyższych w całej III Rzeszy.

Kilka dni po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, 30 czerwca 1941 r. Lwów został zajęty przez Wehrmacht.

2 lipca 1941 r. w swoim gabinecie na terenie Politechniki Lwowskiej został aresztowany przez Gestapo prof. Kazimierz Bartel – były senator i pięciokrotny premier II RP. Hitlerowcy zaproponowali mu utworzenie marionetkowego rządu okupowanej Polski. Gdy odmówił, na osobisty rozkaz Heinricha Himmlera został rozstrzelany 26 lipca 1941 r.

W nocy z 3 na 4 lipca „oddział specjalnego przeznaczenia” (Einsatzkommando „Galizien”) pod dowództwem SS-Brigadeführera Eberharda Schöngarta dokonał brutalnego aresztowania dwudziestu dwóch profesorów uczelni lwowskich, członków ich rodzin i osób przebywających w ich mieszkaniach. W sumie aresztowano 52 osoby.

Aresztowanych przewieziono do budynku bursy dawnego Zakładu Wychowawczego im. Abrahamowiczów położonego pomiędzy nową siedzibą Gestapo w budynku dawnego zarządu elektrowni i Szkołą Kadetów. Przewiezionych do bursy profesorów wraz z rodzinami ustawiono na korytarzu w ciemnościach z opuszczoną głową, twarzą do ściany. Każdy ruch karany był uderzeniami. Z korytarza profesorowie pojedynczo prowadzeni byli na przesłuchania.

We wczesnych godzinach rannych 4 lipca 1941 r. na Wzgórzach Wuleckich rozstrzelano w sumie 37 osób – 21 profesorów oraz ich bliskich, przyjaciół oraz osoby przypadkowo zastane w mieszkaniach aresztowanych. Wśród zamordowanych znalazł się m.in. dr Tadeusz Boy-Żeleński, znany publicysta i krytyk literacki.

W następnych dniach lipca Einsatzkommando przeprowadzało kolejne aresztowania i egzekucje. Po klęsce pod Stalingradem hitlerowcy podjęli decyzję o ukryciu dokonanych zbrodni i spaleniu ciał zamordowanych, co nastąpiło w październiku 1943 r.

Po zakończeniu wojny żaden z gestapowców odpowiedzialnych za mord nie został za niego osądzony.

W lutym 2003 r., w związku z przekazaniem przez historyka Władysława Żeleńskiego zbioru archiwaliów dotyczących zbrodni do Archiwum Akt Nowych, rzeszowski IPN wznowił zawieszone śledztwo w sprawie mordu profesorów lwowskich. W czerwcu 2007 r. zostało ono jednak umorzone z powodu niewykrycia sprawców.

29 czerwca 1981 r. odsłonięto dwie tablice z nazwiskami ofiar: w holu oddziału Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu i w korytarzu głównego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego.

W maju 2009 r. na znajdującym się na Wzgórzach Wuleckich starym pomniku pamięci profesorów lwowskich, ktoś napisał po ukraińsku czerwoną farbą “Smert’ Lacham”, co oznacza “Śmierć Polakom” i domalował… swastykę… (na zdjęciu).

3 lipca 2011 r. na Wzgórzach Wuleckich został odsłonięty nowy pomnik profesorów lwowskich autorstwa prof. Aleksandra Śliwy z Krakowa.

Paweł Zbrojewicz
Źródła: lwow.home.pl, ipn.gov.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.