Strona główna > Dziennikarstwo śledcze > Historia aborcji. Imperium Rosyjskie, ZSRR i Federacja Rosyjska

Historia aborcji. Imperium Rosyjskie, ZSRR i Federacja Rosyjska

W Rosji XV – XVIII wieku za usuwanie płodu za pomocą ziół lub przy pomocy babki – położnej, kapłan nakładał na kobietę pokutę na okres od 5 do 15 lat. W drugiej połowie XVII wieku car Aleksiej Michajłowicz Romanow wydał specjalną ustawę dotyczącą sztucznego przerwania ciąży, według której przewidziana była za to kara śmierci. W 1715 r. Piotr I swoim dekretem zmniejszył tę karę, znosząc karę śmierci.

 

Zgodnie z przepisami dotyczącymi kar z 1845 roku aborcję utożsamiano z zamierzonym zabijaniem dzieci. Winą za tę zbrodnię byli obciążani zarówno ludzie, którzy dokonywali usunięcia płodu, jak i same kobiety. Aborcja była karana katorżniczymi pracami od 4 do 10 lat dla lekarza i zesłaniem na Syberię lub pobytem w zakładzie poprawczym od 4 do 6 lat dla samej kobiety.


Zgodnie z art. 1462 „Kodeksu karnego” osoby winne „przestępczego usunięcia płodu” były, jeśli operacja zakończyła się powodzeniem, „pozbawiane wszystkich praw majątkowych i zesłaniu w odległe miejsce na Syberii”. Jeśli aborcja zaszkodziła zdrowiu kobiety, to sprawcy groziło sześć do ośmiu lat ciężkiej pracy (katorgi). Przy czym, jeśli dokonujący aborcji posiadał wykształcenie medyczne, to było to traktowane jako okoliczność obciążająca.


Późniejszy projekt rosyjskiego Ministerstwa Sprawiedliwości groził matce, winnej zabicia płodu, więzieniem w domu poprawczym na okres do 3 lat. Taka sama kara była przewidziana w stosunku do każdej osoby, winnej zabicia płodu ciężarnej, a jeśli ta osoba była lekarzem lub babką-położną, to sąd był uprawniony do pozbawienia winnego praktyki na okres do 5 lat i opublikowania wyroku.

Karze podlegały również osoby trzecie, nawet jeśli za zgodą ciężarnej kobiety brały udział w akcie aborcji, a także pomocnicy, którzy dostarczali środki, niezbędne do usunięcia. Jeśli zabicie płodu następowało bez zgody kobiety ciężarnej, to sprawcy byli karani katorgą do 8 lat. Nieumyślna aborcja nie była karalna.


Po rewolucji sytuacja się zmieniła. Wolna miłość zaczęła być postrzegana jako warunek emancypacji kobiet. W połączeniu z brakiem środków antykoncepcyjnych prowadziło to do szybkiego wzrostu liczby nieślubnych dzieci.


Uchwałą Ludowego Komisariatu Zdrowia i Ludowego Komisariatu Sprawiedliwości z 16 listopada 1920 r. „O sztucznym przerywaniu ciąży” aborcję w sowieckiej Rosji zostały zalegalizowane. Chcący mieli możliwość dokonania operacji przerwania ciąży w specjalnej placówce medycznej za darmo.


Republika Sowiecka stała się pierwszym krajem na świecie, który zalegalizował aborcję na życzenie kobiety. W 1925 roku notowano około 6 przypadków sztucznego przerwania ciąży na 1000 mieszkańców dużych miast. Z aborcji poza kolejką korzystały przede wszystkim pracownice z fabryk i zakładów.


Era legalnej aborcji była jednak krótkotrwała. Państwo stopniowo brało pod kontrolę prawie wszystkie sfery życia swoich obywateli, a w latach trzydziestych przyszła kolej na sprawę rodzenia dzieci. W 1926 r. aborcje kobiet, które zaszły w ciążę po raz pierwszy oraz te, które przeszły tę operację niecałe sześć miesięcy temu, były w Rosji całkowicie zakazane.


Od 1930 roku operacja sztucznego przerywania ciąży stała się płatna. W 1931 roku jej koszt wynosił około 18-20 rubli, w 1933 roku – od 2 do 60, a w 1935 roku – od 25 do 300 rubli, w latach 1970-1980, kobieta, otrzymując średnio 80-100 rubli, płaciła za aborcję 50. Bezpłatnie przerywano ciążę chorym na gruźlicę, epilepsję (padaczkę), schizofrenię i cierpiącym na wrodzone wady serca.


Wzrost liczby aborcji w przedwojennej Rosji następował równolegle wraz z szybkim spadkiem liczby urodzeń. Już po 4-5 latach od legalizacji aborcji wskaźnik urodzeń zaczął gwałtownie spadać.


W 1936 roku ze względu na trudną sytuację demograficzną, operacje sztucznego przerywania ciąży zostały ponownie zakazane pod rygorem odpowiedzialności karnej (dekret Centralnego Komitetu Wykonawczego i Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 27 czerwca 1936 roku „W sprawie zakazu aborcji, zwiększenia pomocy finansowej dla kobiet rodzących, ustanowienia pomocy państwowej dla gospodarstw wielorodzinnych, rozszerzenia sieci domów położniczych, żłobków i przedszkoli, zwiększenie sankcji karnych za niepłacenie alimentów i pewne zmiany w prawie o rozwodach”). Teraz aborcja była wykonywana tylko z powodu wskazań medycznych.

Ustawa o zakazie aborcji obowiązywała w ZSRR do 1955 roku. 23 listopada 1955 roku Dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR „W sprawie zniesienia zakazu aborcji” wszystkim kobietom pozwolono dokonywanie operacji przerwania ciąży bez przeciwwskazań medycznych.


Dekret zezwalał na aborcję w murach wyspecjalizowanych instytucji medycznych. Aborcja w domu pozostawała nadal przestępstwem. W tym przypadku lekarzowi groziło więzienie do jednego roku, a w przypadku śmierci pacjenta – do ośmiu lat. Postanowieniem Ministerstwa Zdrowia ZSRR z dnia 29 listopada 1956 roku przyjęto Instrukcję „O trybie przeprowadzania operacji sztucznego przerywania ciąży (aborcji)”, która szczegółowo regulowała tę kwestię, w 1961 roku wprowadzono do niej pewne zmiany, dotyczące kwestii wydawania zwolnień chorobowych

Na początku lat osiemdziesiątych okres sztucznego przerywania ciąży został wydłużony z 12 do 24 tygodni. W 1987 roku zezwolono na sztuczne przerywanie ciąży nawet w okresie do 28 tygodni, jeśli istniały ku temu przesłanki społeczne (niepełnosprawność grupy 1-2 u męża, śmierć męża podczas ciąży żony, rozwód, pobyt kobiety lub jej męża w więzieniu, podczas wydania orzeczenia sądu w sprawie pozbawienia lub ograniczenia praw rodzicielskich, w przypadku rodzin wielodzietnych, ciąży w wyniku gwałtu).


W 1989 roku zezwolono na ambulatoryjne przerwanie ciąży we wczesnym jej stadium przez aspirację próżniową, inaczej – mini-aborcję. Zaczęto dokonywać aborcji medycznych.


W 1996 roku graniczny termin sztucznego przerwania ciąży został skrócony do 22 tygodni (takie są też standardy WHO), a lista wskazań społecznych została poszerzona. Zaczęto brać pod uwagę takie wskazania do aborcji jak: brak mieszkania, status uchodźcy lub imigranta, bezrobocie, dochód rodzinny poniżej minimum utrzymania, ustalonego w tym regionie, stan wolny (brak związku małżeńskiego).


Rosyjskie ustawodawstwo dotyczące aborcji jest nadal uważane za jedno z najbardziej liberalnych na świecie.
Zgodnie z „Podstawami ustawodawstwa Federacji Rosyjskiej w sprawie ochrony zdrowia obywateli” z 22 lipca 1993 roku każda kobieta ma prawo do samodzielnego decydowania o kwestii macierzyństwa.


Sztuczne przerywanie ciąży przeprowadza się na wniosek kobiety w okresie ciąży do 12 tygodni, zgodnie ze wskazaniami społecznymi – w okresie ciąży do 22 tygodni, a jeśli istnieją wskazania medyczne i zgoda kobiety – niezależnie od okresu ciążowego.

Źródło: https://3rm.info/publications/63287-istoriya-abortov-rossiyskaya-imperiya-sssr-i-rf.html

 

Tłumaczył Andrzej Leszczyński

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *