Opublikowano Marzec 8, 2012 Przez a303 W Świat

Proces byłego premiera Islandii właśnie się rozpoczyna

Źródło: http://www.guardian.co.uk/world/2012/mar/05/iceland-pm-charged-crisis

05/03/2012

Tłum. wMordechaj

Geir Haarde pod zarzutem niedopełnienia obowiązków uchronienia kraju przez upadkiem głównego banku Islandii.

Były islandzki premier pojawi się w sądzie, aby odpowiedzieć na zarzuty w sprawie roli, jaką odegrał w kryzysie finansowym z 2008 roku. Geir Haarde stał się dla Islandczyków symbolem “bańki spekulacyjnej”, w wyniku której wielu z nich straciło pracę i domy po tym, jak największy w kraju bank komercyjny ogłosił upadłość, powodując szalony wzrost inflacji oraz znurkowanie waluty narodowej na łeb na szyję. Haarde jest oskarżony o zaniechanie obowiązków, jakie ciążyły na nim w zakresie obrony państwa przed finansową zapaścią, z której Islandia wciąż próbuje się podnieść.

Proces Haarde’go – kulminacja długiej walki polityka, aby uniknąć oskarżenia – wyznacza nowy rozdział w załamaniu się gospodarczym, jakie było tego następstwem: etap poniesienia odpowiedzialności. Poprzedni premier odrzucił oskarżenia, nazywając je „prześladowaniem politycznym” i obstaje przy tym, że oczyści się z zarzutów, gdy stanie przed Landsdómur, sądem specjalnym, jaki zebrał się pierwszy raz w historii Islandii, aby osądzić jego przypadek.

Eksperci prawni mówią, że ma wielkie szanse obalenia oskarżeń z powodu siły swego zespołu prawniczego, rosnącej sympatii dla polityka, który samotnie niesie brzemię oskarżeń oraz dlatego że struktura sądu – utworzonego w 1905 r. – dotknięta jest defektem, jaki pozwala legislatorom, a nie prawnikom, rzucać oskarżenia.

Zaraz po wybuchu kryzysu, gdy bezrobocie i inflacja poszybowały pod chmury, wielu starało się od razu znaleźć winnych za chaos wśród 330-tysięcznego narodu. Fala publicznych protestów zmusiła rząd Haarde do podania się do dymisji w 2009 roku.

Niektórzy argumentowali, że krach finansowy Islandii związany jest z kryzysem ogólnoświatowym oraz że rząd nie był w stanie ani go przewidzieć ani podjąć skutecznych środków zaradczych. Niemniej raport komisji parlamentarnej obciążył w znacznej części Haarde i jego rząd, mówiąc, że urzędnikom „zabrakło siły i odwagi, aby stworzyć rozsądne ograniczenia w systemie finansowym”.

Legislatorom zostawiono kwestię, czy postawić tych urzędników w stan oskarżenia. Po burzliwej debacie, Haarde został oddany pod specjalny sąd. Eksperci prawni mówią, że taki wynik głosowania powoduje, że przed nami długa i daleka droga, nadto usiana kamieniami.

“Ten cały scenariusz dowodzi, że potrzebujemy zmiany systemu”, powiedział Robert Spano, profesor prawa na University of Iceland.

Politycy nie mają doświadczenia w określaniu, czy istnieje adekwatna podstawa merytoryczna do oskarżenia, mówi Spano. Kryzys finansowy, z jakim został powiązany, będący „narodową katastrofą naturalną stworzoną reką ludzką”, ma emocjonalne konotacje zarówno dla Islandczyków, jak i polityków, co mogło wpłynąć na wynik głosowania, dodaje Spano.

Głosowanie ujawniło głęboki podział wśród Islandzkich twórców ustawodawstwa. Na koniec, Parlament zagłosował 33:30 na rzecz postawienia Haarde w stan oskarżenia, lecz nie zdecydowano się na to wobec 3 innych członków jego rządu.

Haarde utrzymuje, że winy nie ponosi i twierdzi, że wszelkie oskarżenia upadną, nazywając je  „niedorzecznymi”. Upiera się, że interesy Islandczyków było dla niego „światłem przewodnim” i banki obwinia za wywołanie kryzysu, mówiąc, że urzędnicy państwowi oraz władze kontrolne starały się zrobić, co było w ich mocy, aby pokonać kryzys oraz że on sam ma „czyste sumienie”.

Ostatnia próba oporu partii niezależności Haarde’go, aby oskarżenia upadły, zostały w zeszłym tygodniu odrzucone w Parlamencie i sprawa dostała zielone światło, aby ruszyć w ten poniedziałek.

Robert Wade, profesor ekonomii politycznej na London School of Economics, wezwał do “odpowiedzialności góry systemu”. „W opinii publicznej panuje nastrój dużej dozy sympatii oraz tego, że jest czymś nie w porządku stawianie samego Haarde przed sądem”, mówi Wade, zauważając jednocześnie, że spodziewa się oddalenia oskarżeń. „Lecz to lepiej, że kogoś się stawia przed sądem, niż gdyby nikogo nie oskarżono, ponieważ byłby to jasny dowód na to, że ze stanowiskami ministerialnymi wiąże się całkowity brak odpowiedzialności”.

Sąd specjalny będzie się składał z 15 członków, 5 sędziów sądu najwyższego, przewodniczącego sądu dystryktu, profesora prawa konstytucyjnego oraz 8 osób wybranych przez parlament. Sąd utworzono, aby zajmował się sprawami oskarżeń kryminalnych przeciwko ministrom rządu Islandii.

Tags : , ,

Komentowanie zamknięte.