Najnowsze

Opublikowano Marzec 18, 2013 Przez stophasbara W Bez kategorii

Leki, które zażywasz, mogą Ci zaszkodzić

źródło: Newsletter Poczta Zdrowia <newsletter@pocztazdrowia.pl>

Szanowny Czytelniku,

w Polsce nie ma na ten temat wiarygodnych danych, więc opowiem Ci o sytuacji we Francji. W moim kraju co roku zgłaszanych jest aż 885 000 poważnych zdarzeń niepożądanych spowodowanych zażywaniem leków!

Połowa z nich wymaga natychmiastowej hospitalizacji pacjenta. W pozostałych przypadkach hospitalizacja nie jest konieczna, ponieważ… pacjenci już przebywają w szpitalu. To tak ogromna liczba, że aż trudno w nią uwierzyć. Na podstawie liczby zgłaszanych we Francji przypadków można przypuszczać, że prędzej czy później, każdy z nas może stać się „ofiarą” medycyny konwencjonalnej.

Jednakże dane podawane przez DREES (Departament ds. Statystyki we francuskim Ministerstwie Zdrowia) wcale nie są tak przygnębiające. Podczas wewnętrznych audytów agencje rządowe czy przedsiębiorstwa zazwyczaj nieco ubarwiają dane.

To bardzo niedobrze – komentuje Philippe Michel, jeden z badaczy. Szacuje się, że można zapobiec od jednej trzeciej do połowy niepożądanych skutków przyjmowania leków.

Ale kto ma to zrobić? I jak? Możemy spodziewać się, że Philippe Michel i jego współpracownicy opracują nowe wytyczne „dla bezpieczeństwa naszego zdrowia”. Możemy także spodziewać się, że lekarze będą zwracać większą uwagę na to, jakie leki i metody leczenia nam przepisują.

Chciałbym jednakże przede wszystkim omówić rzadko poruszaną kwestię tych skutków ubocznych zażywanych przez nas leków, które nie są wymieniane na załączanych do nich ulotkach informacyjnych.

Kiedy mówimy o skutkach ubocznych stosowania leków, zazwyczaj mamy na myśli bóle i zawroty głowy, suchość w ustach oraz poważne problemy kardiologiczne takie jak np. uszkodzenie zastawek. Ostatni z wymienionych to skutek uboczny stosowania leku przeciwcukrzycowego Mediator (benfluorex), który stał się przyczyną zgonu ponad 500 osób we Francji1.

Zwykle zapominamy jednak o skutkach ubocznych stosowania leków występujących jeszcze częściej, a jednocześnie atakujących z ukrycia: wiele lekarstw wypłukuje z organizmu ważne składniki odżywcze, co powoduje zmęczenie, osłabienie układu odpornościowego, a przy dłuższym stosowaniu – powstawanie nowotworów oraz zwiększenie podatności na zaburzenia kardiologiczne.

Niewielu lekarzy interesuje się tego typu skutkami ubocznymi, ponieważ brak im wiedzy z zakresu biochemii i odżywiania. Niektórzy z nich wkładają niedobory witamin i minerałów pomiędzy bajki, ignorując problem lub nawet podśmiewając się z pacjentów, którzy martwią się tego typu skutkami ubocznymi.

Media, które nie ustają w przestrzeganiu przed „niebezpiecznymi” lekami, szukają przede wszystkim sensacji: zbrodni, skandali politycznych i finansowych, spektakularnych procesów sądowych oraz kozła ofiarnego, na którego można zrzucić odpowiedzialność za wszelkie zło. To sprzedaje się znacznie lepiej niż potencjalne skutki niedoboru witaminy B9…

Jednak uważam, że jak w każdej tego typu sytuacji, lepiej posiadać informacje na ten temat, aby wiedzieć, czego możemy się spodziewać:

Jakiego rodzaju zagrożenia mogą Cię dotyczyć?

Już kilka tygodni po rozpoczęciu zażywania leku mogą pojawić się niedobory podstawowych składników odżywczych (witamin i minerałów), które następnie prowadzą do takich objawów jak zmęczenie, skurcze mięśni lub przyspieszenie rytmu serca.

Najczęściej jednak objawy te nasilają się stopniowo, na przestrzeni miesięcy lub nawet lat, co sprawia, że pacjenci uznają je za łagodne lub nawet mylą je z naturalnymi objawami starzenia.

W niektórych przypadkach niewykryte niedobory składników odżywczych mogą powodować zwiększone ryzyko zachorowania na inne schorzenia; na przykład niedobór kwasu foliowego (witaminy B9) może zwiększyć ryzyko zachorowania na nowotwory lub doprowadzić do zmian fizjologicznych prowadzących do zawału serca czy udaru.

Ważne: Jeżeli regularnie zażywasz kilka rodzajów leków, poproś lekarza o udzielenie informacji dotyczących zagrożeń związanych z wypłukiwaniem składników odżywczych z organizmu i poproś go o przeprowadzenie stosownych badań. Krew płynąca w naszym ciele składa się z płynu zwanego osoczem, w którym zawieszone są krwinki czerwone, białe oraz płytki krwi i wiele innych substancji takich jak białka, hormony, witaminy itp.

Aby stwierdzić znaczne obniżenie poziomu witamin i minerałów, a w szczególności witaminy B12, kwasu foliowego, wapnia, magnezu i potasu, lekarz może zlecić wykonanie badania biochemicznego krwi.

Obecnie wiele niedoborów można zdiagnozować na podstawie testów wykorzystujących najnowszą technologię. W wielu krajach (choć nie w Polsce) dostępny jest na przykład test SpectraCell, który służy do pomiaru poziomu 31 witamin, minerałów, aminokwasów oraz przeciwutleniaczy. Można także wykorzystać testy (niestety w Polsce są również jeszcze niedostępne, ale można je kupić w wielu krajach Europy, a także m.in. w USA, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii) Metametrix Nutrient oraz Toxic Elements Profile (badanie toksykologiczne) – więcej informacji na www.metametrix.com.

Bardzo ważne jest to, abyś jadł produkty bogate w składniki odżywcze. Możesz także poprosić lekarza o polecenie odpowiednich suplementów diety, jeśli musisz zażywać następujące leki:

Aspiryna oraz pozostałe niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ: ibuprofen, diclofenac)

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak aspiryna, są powszechnie stosowane dla złagodzenia bólu i zmniejszenia stanu zapalnego. Miliony Francuzów zażywają także mikrodawki aspiryny w celu rozrzedzenia krwi i obniżenia ryzyka wystąpienia zawału serca lub udaru.

Składniki odżywcze wypłukiwane przez NLPZ: kwas foliowy (witamina B9) oraz witamina C. Niedobór kwasu foliowego jest prawdopodobnie przyczyną zwiększonego ryzyka zachorowania na wiele rodzajów raka, w tym złośliwe nowotwory piersi i okrężnicy. Niedobór kwasu foliowego jest także powiązany z podniesionym poziomem homocysteiny, aminokwasu, który może zwiększać ryzyko zawału i udaru.

Niskie stężenie witaminy C w organizmie prowadzi do częstszych przeziębień, grypy oraz infekcji. Niedobór witaminy C może także hamować zdolność organizmu do wytwarzania i regeneracji tkanki chrzęstnej, co wyjaśnia, dlaczego chorzy na artretyzm, zażywający regularnie NLPZ z czasem cierpią na coraz bardziej dotkliwe bóle.

Zalecenia: podczas regularnego stosowania NLPZ należy zażywać 1000 mg witaminy C na dobę. Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Bostoński wykazało, że u osób zażywających witaminę C ryzyko zachorowania na artretyzm lub pogorszenia objawów artretyzmu jest trzykrotnie niższe niż u innych osób.

Ważne: witamina C w dużych dawkach może powodować biegunkę; w takim wypadku należy zmniejszyć dawkę do 500 mg na dobę.

Ponadto należy zażywać od 400 do 800 μg kwasu foliowego (syntetycznej formy folianów) na dobę. Dodatkowo wraz z kwasem foliowym należy także zażywać witaminę B1 (1000 μg na dobę), ponieważ podczas przyjmowania kwasu foliowego wyniki badań mogą nie wykazywać niedoborów witaminy B12.

Warto również wiedzieć: zażywanie od 1000 do 2000 mg oleju rybiego dziennie sprawia, że osoby cierpiące na artretyzm nie muszą stosować NLPZ zbyt często. Podczas jednego z przeprowadzonych badań wykazano, że 60% osób cierpiących na artretyzm, które zażywały olej rybi, odczuło zmniejszenie bólu stawów w ciągu 75 dni. Połowa z nich przestała w ogóle zażywać NLPZ.

Antagoniści kanału wapniowego

Większość osób, które stosują leki przeciwnadciśnieniowe wie, że diuretyki (leki moczopędne) mogą wypłukiwać z organizmu najważniejsze mikroelementy, a w szczególności potas. Rzadziej jednak zdajemy sobie sprawę z tego, że antagoniści kanału wapniowego, w tym amlodypina (Adipine, Agen, Aldan, Amlonor, Cardilopin, Norvasc, Normodipine, Tenox) mogą wywoływać podobny efekt.

Składnik odżywczy wypłukiwany przez lek: potas. Obniżone stężenie potasu we krwi może powodować osłabienie mięśni oraz zmęczenie. Może ono także doprowadzić do wzrostu ciśnienia krwi, niwelując tym samym terapeutyczne działanie leku.

Zalecenia: Należy dodatkowo zażywać 100 mg potasu na dobę. Ponieważ wiele pokarmów zawiera znaczne ilości tego minerału, można po prostu jeść jedną porcję dowolnej potrawy bogatej w potas dziennie. Jeden ziemniak pieczony ze skórką dostarcza 850 mg potasu, a duży banan – 487 mg.

Ważne: Jeżeli cierpisz na choroby nerek, musisz koniecznie skonsultować się z lekarzem, ponieważ suplementacja potasu może spowodować pogorszenie Twojego stanu zdrowia.

Metformina

Metformina (Avamina, Etform, Formetic, Glucophage, Glucophage XR, Metfogamma, Metformax, Metformax SR, Metformin Galena, Metifor, Metral, Siofor) to doustny lek przeciwcukrzycowy stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, która jest najczęściej występującym typem cukrzycy. Zwiększa ona odpowiedź komórek na insulinę, przez co obniża glikemię. Ponadto powoduje wolniejszy wzrost masy ciała i rzadsze występowanie epizodów hipoglikemii (spadku stężenia cukru we krwi) niż inne leki przeciwcukrzycowe.

Składnik odżywczy wypłukiwany przez lek: witamina B12. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Archives of Internal Medicine” stwierdzono, że średnie stężenie witaminy B12 u pacjentów zażywających metforminę było o połowę mniejsze niż u osób, które nie zażywały tego leku. Metformina obniża także poziom kwasu foliowego. Niedobór tych składników może powodować zmęczenie, zaniki pamięci oraz depresję.

Zalecenia: należy zażywać 1000 μg witaminy B12 na dobę. Ponieważ większość suplementów multiwitaminowych zawiera mniej niż 200 μg witaminy B12, należy zażywać dodatkową jej dawkę, aby osiągnąć docelową dawkę 1000 μg na dobę. Należy zażywać ponadto od 400 do 800 μg kwasu foliowego na dobę.

Ważne: zwiększony poziom witaminy B12 w organizmie powoduje zwiększenie podatności osób chorych na cukrzycę na hipoglikemię. Jednakże Twój lekarz na pewno zleci badanie poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c), które służy do pomiaru stężenia cukru we krwi na przestrzeni kilku tygodni, a nie tylko w jednym momencie.

Na zdrowie!

Jean-Marc Dupuis

***

Punkt widzenia dr. Gérarda Mégreta

We wspomnianym wcześniej badaniu stwierdzono, że szacunkowo niemal połowa poważnych zdarzeń niepożądanych może być spowodowana zażywaniem leków.

Należy jednak pamiętać, że może to wynikać z wielu „pomyłek”. Źródłem tych pomyłek mogą być: recepty (tak, to prawda, że wystawiają je lekarze, realizują farmaceuci – ale każdy może się mylić), pacjenci (którzy zażywają leki w niewłaściwy sposób), interakcje pomiędzy zażywanymi lekami, czyli niezbadane wcześniej wpływ połączenia różnych leków stosowanych jednocześnie, tolerancja pacjenta na daną substancję (której nie da się określić przed jej zastosowaniem), potencjalne skutki uboczne leku stosowanego u dużej liczby pacjentów (skutki te nie zawsze mogą być dokładnie zbadane przed wprowadzeniem leku na rynek) oraz fakt, że wiele składników odżywczych jest wypłukiwanych z organizmu ze względu na przedłużone (ale konieczne) stosowanie niektórych leków.

Skoro już doszliśmy do takich wniosków, pora zapytać: „Co teraz?” Wydaje się, że systematyczne przyjmowanie tych wszystkich składników odżywczych jest po prostu niemożliwe. Rozwiązaniem jest systematyczne przyjmowanie suplementów diety zawierających różne witaminy tak długo, jak długo pacjent musi zażywać leki, które powodują niedobory tych witamin, nawet jeśli nie wydaje się to konieczne; należy pamiętać, że wiele osób przyjmujących dany lek może wcale nie mieć objawów wskazujących na jakiekolwiek niedobory. Bez wątpienia należy rozważyć podawanie odpowiednich dawek tych witamin pacjentom z grupy „ryzyka”, czyli osobom w podeszłym wieku, osobom niedożywionym, cierpiącym na liczne schorzenia oraz pacjentom, którym podawane są różne leki w tym samym czasie. Niedobór potasu spowodowany stosowaniem diuretyków lub antagonist&oac ute;w kanału wapniowego łatwo jest wykryć. Wystarczy podać standardową dawkę potasu, aby wyrównać niedobór.

Czy możemy wyciągnąć wnioski z tego problemu? Najważniejsze jest to, że z pewnością żaden lek nie jest całkowicie nieszkodliwy. Aby pacjent zrozumiał konieczność stosowania leku i wyraził na nią zgodę, musi zadać lekarzowi wszelkie możliwe pytania na tego temat. Musimy też pamiętać, że podczas stosowania leków mogą zdarzać się wypadki, którym nie jesteśmy w stanie zapobiec. Zakończmy jednak kilkoma optymistycznymi słowami: leki częściej ratują nam życie niż je odbierają.

Źródła:

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Benfluorex

Komentowanie zamknięte.