Najnowsze

Opublikowano Styczeń 19, 2014 Przez polonuska W Zdrowie

Echinacea (jeżówka)

aWiększość z nas wie, że preparaty pochodzenia roślinnego zwane też suplementami diety, należą do naturalnych immunostymulatorów egzogennych pobudzających układ odpornościowy. Dzieje się tak dzięki zawartej w roślinach (dzięki wielu naturalnym związkom biochemicznym oraz bioenergii) tzw. fotonów.

Wraz z rozwojem nauk medycznych, coraz dokładniej poznajemy mechanizmy, które odpowiadają za homeostazę ludzkiego organizmu. Jednym ze sposobów zabezpieczenia się przede negatywnymi skutkami sezonu jesienno-zimowego i wiosennego jest racjonalna dieta bogata w naturalne składniki pochodzenia roślinnego. W przypadku częstych, powracających infekcji górnych dróg oddechowych warto pomyśleć o pobudzeniu naszego organizmu do zwiększonej odporności.

Do popularnie stosowanych specyfików immunostymulujących należy m.in. JEŻÓWKA PURPUROWA(Echinaceae purpurea).

ECHINACEA czyli JEŻÓWKA

Potoczna nazwa jeżówka wzięła się stąd, iż roślina ta ma kwiaty przypominające kolce jeża, a z greckiego ”echinos” to jeż. Wielu z nas jeżówkę uprawia w ogródkach dla jej walorów ozdobnych. Nie wszyscy jednak wiedzą, że posiada ona niezwykłe właściwości lecznicze i kosmetyczne, a między innymi właściwości przeciwgrzybiczne, przeciwwirusowe i przeciwnowotworowe. Jest także bardzo skuteczna jako środek na gojenie się ran oparzeniowych i na różnego rodzaju ukąszenia.

Najbardziej popularną wśród jeżówek jest jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea Moench) pochodząca z Ameryki Północnej. Jej walory jako pierwsi odkryli Indianie. Wśród indiańskich plemion Ameryki jeżówka była od dawna znana jako roślina lecznicza. Jeżówki amerykańskie od bardzo dawna były stosowane przez Indian w postaci papki uzyskiwanej z całych roślin, lub tylko korzeni, do leczenia trudno gojących się ran, różnych stanów zapalnych i ukąszeń węży.

Szczep Komanczów używał jeżówki jako lekarstwa na ból zębów i gardła. Natomiast Indianie ze szczepu Sioux stosowali ją przeciw wściekliźnie oraz przy stanach zapalnych.

Dzięki Indianom osadnicy z Europy poznali wiele roślin leczniczych i nauczyli się je wykorzystywać dla zdrowia. Już w 1852 r. ECHINACEA została wprowadzona do „ECLESTIC DISPENSARORY OF THE UNITED STATES”.

Pierwsze badania kliniczne nad jeżówkami wykonał Meyer w szpitalu w Cincinnati u prof. J. Kinga. Badania te potwierdziły jej lecznicze działanie. Opracowano tzw. preparat „oczyszczający krew”, w skład którego wchodziła właśnie jeżówka. Wszystko to doprowadziło do dużej popularnościEchinacei, tak że w latach dwudziestych XX wieku była najlepiej sprzedającą się rośliną w USA.

Wiele odmian jeżówki sprowadzono do Europy. W tym czasie w Europie, korzeń jeżówki wąskolistnej zaczęto stosować głównie w homeopatii. Pionierem w produkcji leków homeopatycznych na bazie jeżówek była niemiecka firma DR MADAUS istniejąca do dziś.

Jako środek uodporniający i regenerujący organizm największą popularność, jeżówka zyskała w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku w Niemczech, Anglii, Francji i w Stanach Zjednoczonych.

Po wprowadzeniu do lecznictwa sulfonamidów i antybiotyków oraz biznes firm farmaceutycznych na lekach sprawił, iż znaczenie jeżówki poważnie zmalało i zostało ograniczone do ziołolecznictwa – a szkoda.

W Polsce jeżówka zyskała popularność dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku.

Mechanizm działania jeżówki

W lecznictwie najczęściej stosuje się przetwory z ziela i korzenia jeżówki purpurowej. Oprócz tego gatunku, rzadziej surowcami zielarskimi są:
– jeżówka blada (Echinaceae pallida DC)
– jeżówka wąskolistna (Echinaceae angustifolia DC).

Właściwości immunobiologiczne jeżówki purpurowej Echinacea purpurea zostały potwierdzone licznymi badaniami naukowymi. Efekt ten jest prawdopodobnie wywołany przez trzy mechanizmy działania substancji roślinnej:
– aktywacja fagocytozy i stymulacja fibroblastów,
– zwiększenie aktywności układu oddechowego,
– zwiększonej mobilności leukocytów, co powoduje wydzielanie substancji przeciwwirusowych.

Mechanizm działania związków zawartych w jeżówce jest bardzo złożony i wielokierunkowy. Pierwszym ważnym kierunkiem jest dezaktywacja hialuronidazy, enzymu odpowiedzialnego za degradację kwasu hialuronowego.

Kwas hialuronowy, jako substancja wielkocząsteczkowa, charakteryzująca się dużą lepkością, jest jednym z głównych składników cementu międzykomórkowego i jest odpowiedzialny za spoistość tkanki łącznej oraz elastyczność skóry. Dezaktywacja hialuronidazy zabezpiecza więc kwas hialuronowy przed depolimeryzacją, a tym samym organizm przed infekcją bakteryjną lub wirusową, która musi przedostać się przez błonę komórkową. Kwas hialuronowy chroni skórę przed utratą elastyczności i przyspieszonym starzeniem się, m.in. spowalnia proces powstawania zmarszczek. Z wiekiem nasz organizm wytwarza coraz mniej kwasu hialuronowego i stąd coraz łatwiej powstają uszkodzenia kolagenu w narządach, a widoczne na zewnątrz w postaci zmarszczek.

Hialuronidaza jest wydzielana przez bakterie w celu rozłożenia kwasu hialuronowego i zwiększenia przepuszczalności cementu międzykomórkowego, co ułatwia bakteriom przenikanie w głąb skóry, a wirusom w głąb komórek, w celu zmiany naszego DNA i rozmnażania się. Zatem można założyć, że częste ataki infekcji przyspieszają starzenie się organizmu. Warto ich unikać i stosować profilaktykę.

Kolejnym działaniem składników jeżówki jest wzmożone wytwarzanie włókien kolagenowych, włókien sprężystych i kwasu hialuronowego.

Składniki echinacei wspomagają stymulowanie makrofagów do fagocytozy (,,sprzątanie organizmu”), czyli rozkładu substancji obcych, co zwiększa odporność organizmu na infekcje bakteryjne, wirusowe oraz grzyby i drożdżaki.

Bardzo cenną właściwością jest zwiększanie aktywności monocytów do wydzielania interferonu, związku o działaniu przeciwwirusowym. To ważna informacja dla osób, które nie lubią szczepić się na grypę, ponieważ echinacea jest alternatywą jako profilaktyka oraz wtedy, kiedy już zachorujemy, jak również dla osób chorujących na inne typu wirusów, np, opryszczki, brodawczaka czy też wirusowe zapalenie wątroby.

Dodatkowo okazuje się, iż składniki jeżówki w naszym organizmie działają antyoksydacyjne. Dezaktywacja aktywnego tlenu (RTF), powstającego w procesie metabolizmu komórkowego, działania enzymów, a także pod wpływem promieniowania UV, zapobiega procesom starzenia skóry.  Naturalny antyoksydant – jeżówka purpurowa, chroni kolagen przed degradacją i przyczynia się do zapobiegania procesowi niszczenia kolagenu.

Zastosowanie w medycynie

Wyciąg z jeżówki stosuje się w leczeniu chorób wirusowych, chorób bakteryjnych i chorób grzybiczych. Zalecana jest w terapii uzupełniającej chorób pasożytniczych. Ponadto jako środek wzmagający odporność organizmu na choroby i do leczenia trudno gojących się ran, oparzeń, odmrożeń, odleżyn i owrzodzeń. Preparaty galenowe z jeżówki* są skuteczne w leczeniu i w profilaktyce dróg żółciowych, zaburzeń trawiennych, niektórych alergii, zapalenia dziąseł, przewlekłych stanów zapalnych układu rozrodczego i moczowego.

Ekstrakt z jeżówki przyśpiesza przemianę materii, działa immunostymulująco, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybiczo, przeciwbólowo, rozkurczowo, żółciotwórczo, żółciopędnie, napotnie, przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie oraz przeciwwysiękowo. Pobudza wydzielanie soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego, stymuluje procesy regeneracyjne.

Roślina, którą uważa się za naturalny środek wzmacniający odporność i leczący trudno gojące się rany. Ekstrakty z jeżówki bywają w postaci kropli, tabletek, maści. Stosuje się je profilaktycznie w okresie wiosennym, żeby zapobiec zakażeniom, lub wspomagająco, przy leczeniu infekcji. Nie ma gwarancji, że echinacea pomoże, ale jeśli stosujemy ją zgodnie z zaleceniami – nie zaszkodzi.

Profilaktycznie, w celu uodpornienia możemy podawać dziecku preparaty ziołowe przygotowywane na bazie ziela jeżówki wąskolistnej, jeżówki bladej i jeżówki purpurowej. Stosuje się je w profilaktyce przewlekłych stanów zapalnych: górnych dróg oddechowych, skłonności do infekcji.
Infekcyjne Zapalenia Górnych Dróg Oddechowych (ZGDO) są częstymi chorobami wieku dziecięcego. Ocenia się, że u każdego dziecka rocznie występuje średnio 6-8 epizodów ZGDO. W okresie zimowym ZGDO są przyczyną około 40% wizyt dzieci w wieku 1-5 lat w gabinetach lekarzy pierwszego kontaktu.

U około 1/3 chorych występują wtórne zakażenia bakteryjne będące przyczyną powikłań, takich jak zapalenie ucha środkowego lub zapalenie zatok. W leczeniu ZGDO u dzieci najczęściej stosuje się leki zmniejszające przekrwienie błon śluzowych, leki przeciwhistaminowe oraz przeciwkaszlowe. Ponieważ takie leczenie nie zawsze jest skuteczne, wielu lekarzy i rodziców stosuje alternatywne metody łagodzenia objawów ZGDO, podając leki homeopatyczne lub ziołowe. Jednym z najczęściej stosowanych w zapobieganiu i leczeniu ZGDO leków ziołowych jest wyciąg z jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea).

Wskazania: wspomagająco w leczeniu lżejszych infekcjach górnych dróg oddechowych (zapalenie gardła, zapalenie migdałków, zapalenie jamy ustnej i zapalenie zatok); skłonność do zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych; źle gojące się rany. Zapobiegawczo w nawracających zakażeniach dróg oddechowych; w stanach osłabienia organizmu (np. w okresie jesienno-zimowym);

  • w celu zmniejszenia podatności na infekcje. W celach profilaktycznych należy stosować tylko
  • w przypadku zagrożenia infekcją. Preparaty z jeżówki z powodzeniem można także stosować
  • w nawracających infekcjach dolnych dróg moczowych.

Zawartość związków aktywnych w jeżówce i ich właściwości

Wielokierunkowa aktywność preparatów z jeżówką jest przypisywana grupom związków biologicznie czynnych występujących w surowcu.

Korzeń jeżówki zawiera glikozyd fenolowy, kwas chlorogenowy, kwas izo-chlorogenowy, inulinę (ok. 4-6%), cynarynę, glikoproteiny, olejek eteryczny (do 0,2%), seskwiterpeny i poliacetyleny, alkaloidy pirolizydynowe oraz związki aminowe.

Ziele jeżówki zawiera glikozydy, flawonoidy w formie wolnej i związanej glikozydowo, olejek eteryczny (do 0,32%), polisacharydy (mają duży wpływ na stymulacje układu immunologicznego), a także aktywne poliacetyleny, alkaloidy pirolizydynowe (tusilagina), alkiloaminy oraz alkiloamidy. Oprócz olejku eterycznego, w jeżówce występują alkilamidy, pochodne kwasu kawowego, flawonoidy, fitosterony, cynaryna, składniki lipidowe (poliny, polieny), polialkiny i polialkany.

Zastosowanie w kosmetyce

Każdy rodzaj cery wymaga zabezpieczenia przed procesami starzenia. Jeżówka, poprzez aktywację procesów regeneracji komórek, stymulowanie syntezy kolagenu i jego ochronę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV, jest bardzo aktywnym czynnikiem zapobiegającym powstawaniu zmarszczek. Stymulując syntezę kwasu hialuronowego jeżówka poprawia stan nawilżenia głębszych warstw naskórka.

Sucha skóra wykazuje skłonność do łuszczenia się i do przedwczesnego powstawania zmarszczek. Substancje aktywne jeżówki poprzez stymulowanie procesów regeneracji komórek i syntezy kolagenu przywracają skórze równowagę hydrolipidową i gładki, zdrowy wygląd.

Skóra tłusta jest skłonna do wyprysków, a jej szczególnym przypadkiem jest cera trądzikowa. W jej przypadku toniki i żele z jeżówką wykazują wyjątkową skuteczność w gojeniu wyprysków, zapobieganiu im oraz neutralizacji stanów zapalnych.

Skóra wrażliwa wymaga ochrony przed czynnikami zewnętrznymi, które powodują jej podrażnienia. Echinacea chroni skórę poprzez zwiększenie spoistości cementu międzykomórkowego i zwiększoną fagocytozę.

Ze względu na działanie przeciwwirusowe jest składnikiem preparatów do pielęgnacji ust, które nie tylko wygładza i chroni przed pękaniem, ale również zapobiega rozwojowi opryszczki.

Domowe preparaty z jeżówki 

Nalewka z jeżówki 
Składniki:
Korzeń jeżówki 100,0
Alkohol etylowy 40-50% 500,0

Zalewamy rozdrobniony suchy korzeń alkoholem 40-50%. Bardziej stężony alkohol niszczy wiele czynnych składników jeżówki. Surowiec należy wytrawiać 7 dni, po czym przesączyć i przechowywać w ciemnym chłodnym miejscu. Tak sporządzoną nalewkę należy zażywać 2-3 razy dziennie po 5 ml. Nalewek alkoholowych nigdy nie podajemy do picia dzieciom!

Napar z jeżówki
Składniki:
Korzeń jeżówki 15,0
Woda destylowana 200,0

Napar z korzenia jeżówki purpurowej działa korzystnie na układ krążenia. Pobudza pocenie się, co pomaga w obniżeniu gorączki. Jednocześnie wzmacnia naszą obronę przed infekcją, która spowodowała pojawienie się gorączki na pierwszym miejscu. Napar przygotowuje się z suchego rozdrobnionego korzenia. Przygotowany susz zalewamy 200 ml wrzącej wody i odstawiamy na 20 minut. Następnie całość przecedzamy. Stosujemy 2-3 razy dziennie po 100-200 ml.

Niekiedy prościej jest zastosować gotowe preparaty w postaci suplementów złożonego, gdzie jeżówka działa w synergii czyli silniej.

ZALECENIA

Preparaty z jeżówki trzeba stosować regularnie i przez dłuższy czas. Efekty lecznicze są widoczne po około 3-4 tygodniach. Po miesięcznej kuracji leczniczej polecane jest zrobienie 14 dniowej przerwy.

W przypadku kuracji profilaktycznej, długotrwałe przyjmowanie preparatów zawierających przetwory jeżówki może doprowadzić do immunosupresji, dlatego też nie zaleca się przyjmowania tej substancji roślinnej dłużej niż 10 dni w przyjmowaniu codziennym,
lub 20 dni przy podaniu co drugi dzień.

Jeżówka purpurowa doskonale działa na problemy skórne (wspomniane oparzenia, ale także pokrzywki i czyraki), jest środkiem do oczyszczania krwi, a przy tym świetnie się spisuje w różnego typu infekcjach i w chorobach wirusowych oraz działa pobudzająco na organizm. Jeżówka może też służyć jako naturalny lek poprawiający krążenie oraz zbijający gorączkę i leczący nawracające przeziębienia.

Z racji jej właściwości stosowana jest również do leczenia astmy, zapalenia migdałków, grypy.

Echinacea jest szczególnie polecana dla dzieci w wieku szkolnym. Właśnie u tych dzieci obserwuje się zjawisko silnego stresu związanego z edukacją w szkole. Stres psychiczny, dłużej trwające zdenerwowanie czy zmartwienie powoduje u dzieci spadek odporności organizmu. Zjawisko to nazywa się psychoimmunitetem. Objawami takiego stanu mogą być: skłonność do przeziębień, początki kataru, grypa, opryszczka wargowa, lekka gorączka, ból głowy, dreszcze, biegunka, moczenie nocne i ogólne rozbicie. W takiej właśnie sytuacji pomocna okazuje się nalewka lub sok z jeżówki. Zaaplikowanie dziecku przez 3-4 dni 10 do 15 kropli tego preparatu z częstością co 1 do 4 godzin, przywraca normalną odporność organizmowi dziecka. Można też postąpić podobnie profilaktycznie np. w nadciągającej grypie.

Przeciwwskazania

Jeżówki nie należy podawać równocześnie z lekami immunosupresyjnymi, w tym także z glikokortykosteroidami. Nie należy stosować u ludzi z przeszczepami, ze względu na bardzo silne wzmacnianie układu odpornościowego (ryzyko odrzucenia przeszczepu). Preparatów jeżówki nie powinny zażywać osoby cierpiące na choroby autoimmunologiczne oraz w przebiegu, których występują procesy autoagresji immunologicznej. Przeciwwskazaniem do stosowania jeżówki jest uczulenie na składniki rośliny z rodziny Compositae, ciężkie uszkodzenie wątroby, gruźlica, białaczka, leukocytoza, kolagenoza, układowy toczeń rumieniowaty, stwardnienie rozsiane, AIDS. Preparatów nie należy stosować u dzieci do 4 r.ż. oraz u dzieci ze stwierdzoną astmą atopową.

Do działań niepożądanych stosowania preparatów z jeżówką, które są raczej rzadko spotykane należą: duszność, zawroty głowy, spadek ciśnienia tętniczego. Sporadycznie mogą także wystąpić reakcje nadwrażliwości (wysypka, świąd, obrzęk twarzy).

Tylko nieliczni ludzie wykazują uczulenie na składniki jeżówki, co objawia się opuchnięciem twarzy, świądem, rumieniem, pokrzywką skórną i podrażnieniem nerek. Nie są znane przeciwwskazania w użyciu jeżówki purpurowej podczas ciąży lub karmienia piersią.

Kilka słów o jeżówce z naszego ogrodu

Jest to bylina osiągająca, w zależności od gatunku, wysokość 40 – 150 cm. Liście jeżówki cielistej mają kształt lancetowaty z brzegiem całym.
Surowców leczniczych dostarczają trzy gatunki jeżówek, które mają podobne właściwości lecznicze. Są to:

– Jeżówka cielista (ECHINACEA PALLIDA Nutt) – roślina o wysokości 60 – 120 cm, liściach lancetowatych o brzegu całym i płatkach koloru jasnoróżowego długości 4 – 9 cm zwisających. Korzeń tej rośliny zawiera najwięcej olejków eterycznych (0.7%) i ma smak mdły, podobny do mydła.

– Jeżówka purpurowa (ECHINACEA PURPUREA, Moench), roślina o wysokości 60 – 150 cm i liściach szerokich ząbkowanych i płatkach purpurowych, długości 4 – 6 cm. Jest ona szczególnie wydajna w uprawie i to zarówno przy pozyskiwaniu korzenia jak i ziela.

– Jeżówka wąskolistna (ECHINACEA AUGUSTIFOLIA, DC) roślina o wysokości 40 – 60 cm, o płatkach koloru różowego, długości 2 – 3 cm. Korzeń tej jeżówki jest stosowany w homeopatii. Odznacza się ostrym, znieczulającym język smakiem.

Wyżej wymienione trzy gatunki jeżówek jak też i pozostałe, występują w stanie naturalnym w Ameryce Północnej. Rosną tam jako rośliny wieloletnie na preriach i w lasach, głównie Stanów Missouri, Kentucky, Oklahoma i Arkansas. Jeżówka purpurowa po zaaklimatyzowaniu się, jest także uprawiana w Europie – w tym w Polsce, dostarczając pełnowartościowego surowca zielarskiego. Surowcem leczniczym jest zarówno kwitnące ziele, jak i korzeń jeżówek.

Wszystkie trzy gatunki jeżówek charakteryzują się niezwykłą różnorodnością substancji o potwierdzonej aktywności terapeutycznej. Z tego właśnie względu, mimo wielu badań, nie udało się do końca ustalić jaki składnik lub grupa związków chemicznych daje w określonym schorzeniu efekt leczniczy. Efekt ten jednak stwierdzano wielokrotnie lecząc chorych.

Ze względu właśnie na tak obfity zestaw substancji znajdujących się w jeżówkach (zmieniający się jeszcze dodatkowo dla poszczególnych gatunków), były trudności z otrzymaniem preparatów standaryzowanych.

Obecnie uważa się ją za najbardziej efektywny środek odtruwający układ krążenia, limfatyczny i oddechowy.

W lecznictwie stosowane są: ziele i korzeń jeżówki purpurowej. Ziele zbiera się w czasie kwitnienia (lipiec – sierpień), a korzeń najwcześniej w drugim roku uprawy. Korzeń posiada zdecydowanie mocniejsze działanie niż ziele.

Zadaniem jeżówki jest szybka likwidacja przeziębienia – wywar z korzenia działa nieporównywalnie skuteczniej i szybciej niż echinacea w tabletkach lub syropie, które zazwyczaj są wyrabiane ze słabiej działającej części rośliny tj. ziela. Często wystarcza już 3 filiżanki, aby poczuć ogromną ulgę, a w większości przypadków, jeżeli wypije się je gdy tylko przeziębienie zaczyna „łapać”- mija całkowicie, lub w znacznym stopniu się cofa. Pijąc wywar z korzenia jeżówki podczas przeziębienia odczuwa się pieczenie w jamie ustnej („pieprzne”). Gdy przeziębienie mija – pijąc ten sam wywar nie odczuwa się, bądź prawie nie odczuwa tego „pieprznego” smaku.

Podsumowanie

Podsumowując, jeżówka i preparaty ja zawierające mogą mieć działanie:

– immunostymulujące – poprzez zwiększenie fagocytozy (pochłanianie i niszczenie bakterii)
– przeciwwirusowe (np. na wirusy grypy i opryszczki)
– zewnętrznie – zwiększają odporność tkanek na infekcję

Preparaty zawierające w sobie czynne substancje pochodzące z jeżówek stosuje się:

– we wszystkich przypadkach, gdzie chodzi o podniesienie odporności organizmu na choroby infekcyjne;

– w leczeniu grypy, kataru, chronicznych infekcji dróg oddechowych, w zapaleniu stawów, powiększenia
i zapaleń gruczołu krokowego, kokluszu, a nawet w chorobach nowotworowych;

– zewnętrznie w leczeniu trudno gojących się ran, egzem, oparzeń, w łuszczycy, oraz przy wystąpieniu grzybicy. W tym ostatnim przypadku stosuje się środki przeciwgrzybiczne w połączeniu z preparatami jeżówek (Echinacin). Daje to około 10-krotnie mniejszą ilość nawrotów grzybicy w stosunku do leczenia konwencjonalnego tej wyjątkowo uciążliwej choroby.

– w medycynie naturalnej m.in. w ziołolecznictwie i homeopatii, jeżówkę stosuje się przeważnie jako środek pobudzający odporność organizmu przy:
– wszelkich schorzeniach bakteryjnych
– zakażeniach gronkowcami
– czyraczności i ropnicy
– zapaleniu węzłów chłonnych
– zapaleniu gruczołu sutkowego i gorączce połogowej

Cenną informacją jest fakt, iż jeżówka jest rośliną, której nie lubią mikroby, ponieważ wytwarza specjalne składniki obronne. Z tego też względu, tak skutecznie może pomóc ona organizmowi ludzkiemu w dojściu do normalnej odporności, zarówno po infekcjach, jak też w różnych sytuacjach kryzysowych dla zdrowia. Przy tym wszystkim, jeżówka nie jest rośliną toksyczną i przyjmowana w zalecanych dawkach nie powoduje skutków ubocznych.

=======================================
* Galenowe preparaty, leki z surowców pochodzenia roślinnego, zwierzęcego i mineralnego otrzymywane drogą ekstrakcji.Nazwa ich pochodzi od ich twórcy Galena.

Za:http://harmonica.w.interia.pl/zdrowie_medycyna_naturalna_ziola_echinacea.htm

Tags : , ,

Komentowanie zamknięte.